شیخ فضل‌علی قزوینی؛ شاگرد برجسته آخوند خراسانی


سید علی حسینی
جناب شیخ فضل علی مهدوی قزوینی به سال 1290 هجری قمری در روستای «توره» الموت قزوین پا به عرصه گیتی نهاد و دوران کودکی را در دامن خانواده و پدر بزرگوارش که در میان مردم منطقه به درستی، زهد و تقوی شهره بود؛ گذرانید و در همان جا رشد کرد و بالید. هنوز به سن پانزده سالگی پا نگذاشته بود که به خواسته پدرش به قزوین هجرت کرد و در مدرسه صالحیه به تحصیل علوم دینی و حوزوی پرداخت و برخی از دانش‌های مقدماتی حوزوی را در آن جا آموخت. اما حوزه علمیه قزوین نتوانست جان تشنه او را سیراب سازد و نیازهای فکری او را برآورد، از این رو عازم تهران شد و از معروف‌ترین عالمان آن شهر بهره برد و برخی کتب درسی حوزه را در آن جا خواند. اما احساس نیاز بیش‌تر به دانش‌های دینی همچنان در سینه دریاگون او موج می‌زد و او را بی‌قرار ساخته بود. لذا به اصفهان مهاجرت کرد و در آنجا افزون بر آموختن دیگر کتاب‌های رایج در حوزه‌ها با فلسفه و دیگر علوم عقلی آشنا شد و پس از استفاده‌های بسیار از استادان و دانشوران نامور آن دیار، راهی نجف اشرف شد و سال‌ها در آن دیار به منظور طی مراتب کمال معنوی و تکمیل تحصیلات خود، اقامت گزید. در این دوران، که می‌توان آن را نقطه عطفی در تاریخ زندگی اودانست از بزرگ‌ترین استادان و عالمان آن حوزه عظیم بهره برد. از کسانی که در درس آنان شرکت می‌کرد، اصولی بی بدیل؛ جناب میرزا حبیب‌‌ا... رشتی بود، اما جناب شیخ فضل علی آقا مهدوی قزوینی بیش از همه شیفته درس علامه بی‌نظیر محقق عظیم الشان و مجاهد بزرگ، جناب ملا محمدکاظم؛ معروف به آخوند خراسانی، شده بود. از این رو، هماره در درس ایشان شرکت می‌جست و از بوستان دانش آن یگانه دوران گل‌ها چید و بهره‌های بسیار برد تا آن جا که از اعضای گروه استفتای ایشان شده و موفق به دریافت اجازه اجتهاد از ایشان گردید. در آن روزگار ایران آبستن حوادث مهمی بود و جناب آخوند خراسانی با هوشیاری و چشمان نافذ خود امور کشور را زیر نظر داشت و برای بهبود و اصلاح وضع موجود بسیار کوشید و در این مسیر از شاگردان خود استفاده می‌کرد. از این رو بود که از جناب شیخ فضل علی مهدوی قزوینی خواست به زادگاه خود قزوین بازگردد. آن فرزانه جاودان به قزوین بازگشت و به تحقیق، تدریس و تبلیغ پرداخت و در این عرصه‌ها به موفقیت‌های عظیمی دست یافت. در قزوین بارها، کتاب‌های رسایل، مکاسب و کفایه را تدریس کرد و به دلیل رفتار پیامبر گونه‌اش میان مردم موقعیتی خاص داشت و در مسجد شاه (نبی) اقامه جماعت کرد. حوزه قزوین پژوهش‌های گسترده، انظار دقیق و در خور تحسین و ژرفای دانش‌‌های او را بر‌نمی‌تافت. از این رو شیخ هر سال مدتی به مشهد و قم می‌رفت و در آن جا درس خارج فقه و اصول می گفت و گروهی از فاضلان و دانش طلبان از او بهره می‌بردند و مراجع تقلید به او احترام بسیار می‌گذاشتند به ویژه حضرت آیت‌‌ا... العظمی بروجردی که وی را دارای شانی خاص می‌دانست. شیخ به درستی و هوشیارانه دریافته بود که تحصیل علم و دستیابی به علوم مختلف نمی‌تواند آدمی را به سعادت رهنمون سازد؛ بلکه این تهذیب نفس و پیرایش روح و آراستن آن به فضیلت‌ها و بیرون کردن رذیلت‌ها از صحنه جان است که انسان را به جانان می‌رساند و سعادت آدمیان را رقم خواهد زد. به همین دلیل بود که او با مرحوم شیخ حسن علی نخودکی ارتباط تنگاتنگی داشت و چون به مشهد مقدس می‌رفت با او و با مرحوم کفایی فرزند آخوند خراسانی معاشرت می‌کرد. شیخ فضل علی، جان خود را به اخلاق اسلامی آراست و در این راه پر پیچ و خم و دشوار گام‌های بلندی برداشته و به مقامات بالایی رسید و اهل کرامت گردید. او با علوم غریبه از قبیل رمل، جفر و ... و کیمیا به خوبی آشنا بود و در این باره تالیفات گران بهایی دارد به همان سان که مورخی عظیم الشان بود و در تاریخ دیدگاه‌های دقیق، ژرف و بدیعی دارد. با سلطنت رضا شاه پهلوی عرصه بر مومنان و عالمان تنگ شد، رضا شاه آنان را مجبور می‌کرد زنان خود را بی‌حجاب ساخته و همراه با آنان در کوچه و بازار و مجالس عمومی حضور یابند. جناب شیخ فضل علی آقا برای گریز از این قوانین شیطانی رضا شاه به کربلا هجرت کرد و چهار ماه در آن جا اقامت گزید و از این فرصت برای تالیف آثاری ژرف و سودمند بهره‌های بسیار برد و پس از چهارده ماه اقامت در کربلا برای زیارت ثامن‌الحجج علی بن موسی الرضا ـ ع ـ راهی ایران شد و چون به قم رسید سه روز بیمار شد و روحش در سال 1367 قمری در همان جا به ملکوت اعلی پیوست و پیکر شریفش در قبرستان شیخان به خاک سپرده شد. برخی از تالیفات وی عبارت است از: تقریر مباحث استادش آخوند خراسانی؛ الامام الحسین و اصحابه؛ شرح خطبه الزهراء(ع)؛ احوال السیده المعصومه (ع)

شنبه 15 ارديبهشت 1397
03:46:42
 
 
Copyright © 2020 velaiatnews.com - All rights reserved
E-mail : info@velaiatnews.com - Power by Ghasedak ICT